Yatırımcı Tazmin Merkezi

Kaydileştirilmeye İlişkin Sıkça Sorulan Sorular

 

Soru 1

Kaydileştirme nedir? Kaydileştirme ne gibi avantajlar sağlar?

Cevap 1

Kaydileştirme, sermaye piyasası araçlarının (fiziki pay ve yatırım fonu katılma belgesi) fiziki olarak senet üzerine basılmasından vazgeçilerek bu sermaye piyasası araçlarına karşılık gelmek üzere aynı nitelik ve hakları taşıyacak şekilde elektronik ortamda kayıtlar oluşturulmasıdır. Diğer bir deyişle fiziki sermaye piyasası araçlarının imha edilmesi ve imha edilen bu senetlere karşılık elektronik ortamda kaydi sermaye piyasası aracı oluşturulması işlemine kaydileştirme denilmektedir.

Fiziki olarak menkul kıymet basılması uygulamasından vazgeçilmesi, bu uygulamanın getirdiği maliyetlerden ve risklerden kurtulmakla birlikte hak sahipliği bilgilerinin doğru ve güncel olarak tutulmasını ve takas/saklama sisteminin etkin ve güvenilir çalışmasını sağlamaktadır.

28.11.2005 tarihinde Takasbank'ta Müşteri İsmine Saklama Sistemi'nde fiziken saklanmakta olan tüm hisse senetleri iptal edilerek, bu hesap kayıtları MKK tarafından devralınarak pay senetleri artık sadece MKK'da kayden hak sahibi bazında izlenmek suretiyle kaydi sisteme geçilmiştir. Bu tarihten sonra Borsa İstanbul A.Ş.'de alım-satımı yapılacak pay senetlerinin takasına sadece kaydi pay senetleri kabul edilmektedir. Pay senetlerinin kaydileşme tarihinden sonra yapılan tüm bedelli ve bedelsiz sermaye artırımlarında artık fiziki senet basım ve teslimi yapılmamakta sadece kaydi pay ihracı söz konusu olmaktadır. Likit fonlar dışındaki yatırım fonlarının kaydi sisteme dahil edilmesi işlemleri 31.12.2005 tarihinde, likit fonların katılma belgelerinin işlemleri ise 31.03.2006 tarihinde tamamlanmıştır.

Soru 2

Elinde fiziki pay ve yatırım fonu katılma belgesi bulunan yatırımcıların bu sermaye piyasası araçlarından doğan hakları neden Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM)'ne intikal etti?

Cevap 2

30.12.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca (söz konusu madde Anayasa Mahkemesi tarafından kısmen iptal edilmiştir.);  kayden izlenmeye başladığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmeyen sermaye piyasası araçlarının mülkiyeti, ilk kez 31.12.2012 tarihinde ve bunu izleyen muhtelif tarihlerde kendiliğinden YTM'ye intikal etmiştir.

Soru 3

Anayasa Mahkemesi kaydileştirmeye ilişkin hangi hükmü iptal etti?

Cevap 3

Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn)'nun 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan hükmün; "...ve katılma belgelerinin geri alımı yapılamaz. Kayden izlenmeye başladığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmeyen sermaye piyasası araçları YTM'ye intikal eder. Bunların üzerindeki sınırlı ayni haklar kendiliğinden sona ermiş sayılır. Bunlar YTM'nin hesabına geçmesinden itibaren üç ay içinde satılır." kısmı Anayasa Mahkemesi'nin 22.10.2015 tarihli kararı ile iptal edilmiştir. İptale konu kanun hükmü, 12.11.2015 tarihinde yürürlükten kalkmış bulunmaktadır.

İptal sonrasında SPKn'nun 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının son hali aşağıdaki gibidir; "Kaydileştirilmesine karar verilen sermaye piyasası araçlarının Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde teslimi zorunludur. Teslim edilen sermaye piyasası araçları kendiliğinden hükümsüz hâle gelir. Teslim edilmeyen sermaye piyasası araçları ise kaydileştirilme kararından sonra borsada işlem göremez, aracı kurumlarca bu sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık edilemez."

Soru 4

Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) hükmü sonrasında yapılan düzenlemeler nelerdir?

Cevap 4

26.04.2016 tarih ve 29695 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile SPKn'na Geçici 10 uncu madde eklenmiş; anılan hükme dayanılarak hazırlanan ve 07.09.2016 tarih ve 29824 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik   ile de Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen SPKn hükümleri uyarınca YTM'ye intikal eden sermaye piyasası araçlarının hak sahiplerine iadesine/ ödenmesine ilişkin esaslar belirlenmiştir.

Soru 5

Şimdi elinde fiziki pay ve yatırım fonu katılma belgesi bulunan hak sahipleri ne yapacak?

Cevap 5

Elinde fiziki pay ve yatırım fonu katılma belgesi bulunan hak sahiplerinin yapacağı işlemler iki aşamalıdır. İlk olarak hak sahipliğinin tespiti amacıyla; sahip olunan fiziki sermaye piyasası araçlarının ihraççı şirketlere teslim edilmesi ve sonrasında teslim edilen sermaye piyasası araçları karşılığında alınan Teslim Tutanağı ile Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM)'ne başvurulması gerekmektedir. Diğer bir deyişle fiziki pay, kupon ve yatırım fonu katılma belgeleri YTM'ye gönderilmeyecek, İhraççı Şirkete/Kurucuya teslim edilecektir.

İhraççı şirketler tarafından 07.09.2016 tarih ve 29824 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) Ek/2'de yer alan Teslim Tutanağı, teslim alınan tüm sermaye piyasası araçlarına ilişkin bilgileri içerecek şekilde asgari 3 nüsha düzenlenecektir. Düzenlenen Teslim Tutanağının asgari 2 nüshası hak sahibine teslim edilir (Hak sahibi biri ile YTM'ye başvurur, diğerini kendinde saklar.) Hak sahibi Yönetmelik Madde 5'deki evraklarla YTM'ye başvurur. 

Soru 6

Sahip olduğu fiziki payı ve/veya yatırım fonu katılma belgesi kaybolan/zayi olan hak sahibi ne yapacak?

Cevap 6

Sahip olduğu fiziki payı ve/veya yatırım fonu katılma belgesi kaybolan/zayi olan hak sahibi; 07.09.2016 tarih ve 29824 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) Ek/2'de yer alan Teslim Tutanağı yerine mahkeme iptal kararı ve Yönetmelik Madde 5'deki evraklarla birlikte İhraççı Şirkete/Kurucuya başvurmaksızın doğrudan YTM'ye başvurmalıdır.

Soru 7

Gerçek kişilerce yapılacak başvuru için gerekli evraklar nelerdir?

Cevap 7

07.09.2016 tarih ve 29824 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) madde 5'te sayılmakta olup, aşağıdaki gibidir:

1) Kimlik Belgesi

A) Nüfus cüzdanının;

a) Noter onaylı örneğinin aslı veya

b) Nüfus müdürlüğünden alınmış nüfus cüzdanı örneğinin aslı veya

c) Avukat aracılığıyla başvuruluyorsa avukat tarafından onaylı örneğinin aslı

veya

B) Pasaportun noter onaylı örneğinin aslı veya avukat aracılığıyla başvuruluyorsa avukat tarafından onaylı örneğinin aslı.

2) İmzalı dilekçe (Söz konusu dilekçenin Sermaye Piyasası Kurulu ve/veya YTM aleyhine dava açılmadığına veya icra takibi başlatılmadığına veyahut açılmış olan davadan/icra takibinden feragat edileceğine ilişkin taahhüdü ve yerleşim yeri adresi ve diğer iletişim bilgileri içermesi gerekmektedir.) Hak sahibi şu örneği kullanabilir. (Gerçek kişiler için dilekçe örneği)

(İkametgah belgesi gönderilmesine gerek bulunmamaktadır.)

Ayrıca açılan davanın karara bağlanmış olması halinde mahkeme ilamının aslı veya mahkemece aslı gibidir onaylı sureti başvuru evraklarına eklenmelidir.

3) İhraççı ile imzalanmış Teslim Tutanağı (Yönetmelik Ek/2) veya payların zayi olması nedeniyle mahkeme iptal kararı

 

Soru 8

Tüzel kişilerce yapılacak başvuru için gerekli evraklar nelerdir?

Cevap 8

07.09.2016 tarih ve 29824 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) madde 5'te sayılmakta olup, aşağıdaki gibidir:

1) Tüzel kişiliğin tam unvanı ile vergi ve Merkezi Sicil Kayıt Numarası ve/veya ticaret sicil numarası,

2) Tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili kişi veya kişilerin kimlik bilgileri ve vatandaşlık numarası ile yeni tarihli imza sirküleri,

3) Kayıtlı bulunduğu veya tescil edildiği resmi merciden alınmış tüzel kişiyi temsil ve ilzama yetkili kişileri gösterir yeni tarihli yetki ve faaliyet belgesi.

4) İmzalı dilekçe (Söz konusu dilekçenin Sermaye Piyasası Kurulu ve/veya YTM aleyhine dava açılmadığına veya icra takibi başlatılmadığına veyahut açılmış olan davadan/icra takibinden feragat edileceğine ilişkin taahhüdü ve yerleşim yeri adresi ve diğer iletişim bilgileri içermesi gerekmektedir.)

(Tüzel Kişi Dilekçe örneği)

Ayrıca açılan davanın karara bağlanmış olması halinde mahkeme ilamının aslı veya mahkemece aslı gibidir onaylı sureti başvuru evraklarına eklenmelidir.

5) İhraççı ile imzalanmış Teslim Tutanağı (Yönetmelik Ek/2) veya payların zayi olması nedeniyle mahkeme iptal kararı

Soru 9

Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne kimler başvurabilir?

Cevap 9

1) Elinde fiziki pay ve/veya yatırım fonu katılma belgesi bulunan hak sahipleri veya noter onaylı vekâletname ibraz eden vekilleri.

2) Payların ve/veya yatırım fonu katılma belgelerinin zayi olması durumunda mahkeme iptal kararı bulunan hak sahipleri veya noter onaylı vekâletname ibraz eden vekilleri.

3) Hak sahibinin vefat ettiği durumlarda; varisleri veya varislerin noter onaylı vekâletname ibraz eden vekilleri (Veraset ilamının aslı veya mahkemece "aslı gibidir" onaylı suretinin de başvuru evraklarına eklenmesi gerekmektedir.).

Soru 10

Fiziki pay ve/veya yatırım fonu katılma belgesini İhraççı Şirkete teslim edip karşılığında Teslim Tutanağı alan hak sahibinin Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM)'ne başvurması için azami bir süre var mı?

Cevap 10

Evet. Hak sahibi tarafından 07.09.2016 tarih ve 29824 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren 10 yıl içinde (07 Eylül 2026 tarihine kadar) YTM'ye başvurulmalıdır.

Soru 11

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM)'ne başvuru şekli nasıl olmalı?

Cevap 11

Gerekli evraklar; YTM'nin merkez adresine (Eskişehir Yolu 8.Km. No:156 06530 ANKARA) iadeli taahhütlü posta yolu ile veya özel şirketler aracılığıyla imza karşılığı teslim suretiyle veya elden iletilmelidir.

Soru 12

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM)'nin hak sahibine yapacağı ödeme nasıl belirleniyor?

Cevap 12

1) Fiziki pay ve/veya yatırım fonu katılma belgeleri satılmış ise;

a) Satış Tutarları (Varsa Satış Tarihine Kadar Hesaplanan Bedelsiz Payların Satış Tutarları dahil) nakden,

b) Kâr Payı Tutarları (2308 sayılı Kanun kapsamında Hazine'ye intikal edenler hariç) (*) nakden,

c) Satış Tutarları ve Kâr Payları için nema (**) nakden

ödenir.

2) Fiziki pay ve/veya yatırım fonu katılma belgeleri satılmamış ise;

a) ) Fiziki pay ve/veya yatırım fonu katılma belgeleri ile varsa iade tarihine kadar hesaplanan bedelsiz paylar aynen iade edilir.

b) Kâr Payı Tutarları (2308 sayılı Kanun kapsamında Hazine'ye intikal edenler hariç) (*) nakden,

c) Kâr payı tutarlarına ilişkin nema (**) nakden

ödenir.

(*) 2308 sayılı "Şirketlerin Müruru Zamana Uğrayan Kupon Tahvilât Ve Hisse Senedi Bedellerinin Hazineye İntikali Hakkında Kanun"un 1 inci maddesinde kâr payı alacaklarının 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu, zamanaşımını müteakip söz konusu alacakların Hazineye intikal edeceği hususu düzenlenmiştir.

(**) Ödenecek nema, ilgili sermaye piyasası aracı satış bedeli ve/veya kâr payının YTM portföyüne intikal tarihinden itibaren, Kamu Haznedarlığı Genel Tebliği hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi sonucu YTM'nin fiilen elde ettiği getirinin ödenecek tutara isabet eden kısmıdır.

Soru 13

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM)'ne intikal eden ve hak sahibi olunan paylara bedelli sermaye artırımlarından tekabül eden payların iade edilmesi/ bedellerinin ödenmesi için ne yapılması gerekir?

Cevap 13

YTM'ye intikal eden paylardan aktif bir piyasası olanlar üç aylık yasal süresi içerisinde satılmıştır. Bu sebeple kaydileştirilmediği için YTM'ye intikal eden payların çok azı için YTM tarafından bedelli sermaye artırımına katılınmıştır.

Hak sahibinin varsa bedelli sermaye artırımından kaynaklanan payları açıkça talep etmesi gerekir. Talep edilmesi halinde;

a)      YTM tarafından bu amaçla ödenen tutar ve yapılan masrafların kanuni faizi ile birlikte YTM'ye ödenmesi kaydıyla, YTM tarafından satışı yapılmamış olan paylara bedelli sermaye artırımdan tekabül eden paylar da aynen hesaplara aktarılır.

b)      YTM tarafından satışı yapılmış olan paylara bedelli sermaye artırımdan tekabül eden paylar için YTM tarafından bu amaçla ödenen tutar ve yapılan masraflar kanuni faizi ile birlikte başvuru sahibine ödenecek olan tutardan mahsup edilerek ödeme yapılır.

Soru 14

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) ödemeyi/ iadeyi ne kadar sürede yapmaktadır?

Cevap 14

07.09.2016 tarihinden itibaren YTM'ye hak sahiplerince iletilen başvurular, başvuru sırası da gözetilmek suretiyle incelemeye alınmaktadır. İncelemeye alınan başvurular için ihraççı şirketlerle iletişime geçilerek başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler talep edilmektedir. İhraççı, Merkezi Kayıt Kayıt A.Ş.'ye ve/veya YTM'ye gerekli belgeleri ilettikten sonra YTM incelemeyi sonuçlandırmaktadır. Başvurulara ilişkin incelemelerin sonuçlandırılmasını müteakip, hak sahipleri YTM tarafından iletilen bir yazı ile nakden ve/veya aynen alacakları hakkında bilgilendirilmektedir. Söz konusu yazı ekinde gönderilen "Taahhütname ve İbraname"nin eksiksiz şekilde doldurularak imzalanması ve YTM'ye elden veya posta yoluyla iletilmesi sonrasında ödemeler/ iadeler yapılmaktadır.